რა ელის საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამას

ლარის დევალვაციის, ეკონომიკის გაჩერებისა და ფასების ინფლაციის ფონზე, მილიარდერი ივანიშვილის მთავრობა დიდი პრობლემის წინაშე დგას: მან, ერთი მხრივ, ბიუჯეტის სეკვესტრი უნდა განახორციელოს, მეორე მხრივ, კი დამატებითი სახსრები უნდა მოიძიოს საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამისათვის, რომელიც სულ უფრო მეტ და მეტ ფინანსებს იწოვს.

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაზე 30 ივნისამდე 236 მლნ ლარი უნდა დახარჯულიყო. ივნისის დასაწყისში პროგრამის საკასო ხარჯი უკვე 233 მლნ იყო. ანუ ჯანდაცვის სამინისტრომ 6 თვის დასახარჯი 5 თვეში გახარჯა. საბოლოოდ, 6 თვის ხარჯმა 268 მლნ ლარი შეადგინა, ანუ დაგეგმილზე 32 მლნ ლარით მეტი.

და ეს მხოლოდ საკასო ხარჯის მიხედვით. ფართო საზოგადოებისათვის უცნობია რეალური ხარჯის ოდენობა ანუ სულ კლინიკებმა რა მოცულობის ვალდებულებები წარუდგინეს სამინისტროს ასანაზღაურებლად.

საყოველთაო ჯანდაცვაზე 2015 წლის ბიუჯეტში გამოყოფილია 475 მლნ ლარი ანუ თვეში 475 : 12 = 39,6 მლნ ლარი. სინამდვილეში 46 მლნ ლარი იხარჯება. ეს კი ნიშნავს, რომ წლის ბოლოს კი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამას მინიმუმ 80 მლნ ლარი უნდა დაამატონ სხვა წყაროებიდან.

ეკონომიკური კრიზისის ფონზე მოსახლეობის გაღარიბებამ ჯანდაცვის სამინისტროს ფინანსებს სხვა მხრიდანაც შეუტია. მოქალაქეებს სულ უფრო უძნელდებათ, თავისი ჯიბიდან თანადაფინანსების გადახდა და ამიტომ მიმართავენ ჯანდაცვის მინისტრს, რომელიც ასევე განკარგავს პროგრამას “რეფერალური მომსახურება”. ეს პროგრამა სამინისტროს მიერ ინდივიდუალური მიმართვების განხილვას და დაფინანსებას ითვალისწინებს. პროგრამის 8,7 მლნ-იანი ბიუჯეტიც 6-ის ნაცვლად 5 თვეში გაიხარჯა.

მოქალაქეების ჯიბეზე აისახა სამედიცინო მომსახურებაზე გეოგრაფიული ხელმისაწვდომობის გაუარესებაც. შუახევის კლინიკის ტრაგიკული შემთხვევა, როდესაც დაჭრილ ახალგაზრდას ადგილზე გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურება ვერ ჩაუტარდა, აისბერგის ხილული ნაწილია.

საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის უფრო დეტალური ანალიზი ავლენს, რომ 2014 წელს პროგრამაზე 340 მლნ ლარი დაიხარჯა და აქედან თითქმის 2/3 – 220 მლნ დაიხარჯა თბილისში. ეს ნიშნავს, რომ რაიონულ საავადმყოფოების ჰოსპიტალურ ნაწილში ბრუნვა შემცირდა. შესაბამისად, რაიონულმა საავადმყოფომ ვეღარ შეინახა რეანიმატოლოგი, ანესთეზიოლოგი და მივედით იქამდე, რომ რაიონულ საავადმყოფოები მხოლოდ ამბულატორიებად გადაიქცნენ.

[მე არ ვამბობ, რომ რაიონულ საავადმყოფოში ურთულესი ნეიროქირურგიული ოპერაციები უნდა ტარდებოდეს, მაგრამ, ჯანდაცვის სამინისტროს მხრიდან სწორი პოლიტიკისა და მართვის პირობებში, გარკვეული სამედიცინო სერვისების ადგილებზე შენარჩუნება და განვითარება შეიძლებოდა და ჯერ კიდევ შესაძლებელია.]

ეს ვითარება, რა თქმა უნდა, პაციენტის ჯიბეს დააწვა. შუახევიდან იგი ბათუმში, ქუთაისში ან თბილისში უნდა წავიდეს ისეთი დაავადების სამკურნალოდ, რომლის მოვლა 2010 წლიდან უკვე ადგილზევე შეიძლებოდა. საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამიდან მან შეიძლება თანადაფინანსება კი მიიღო, მაგრამ მთლიანი ხარჯი მაინც გაეზარდა (ტრანსპორტი, სხვა ქალაქში ცხოვრება). ყველა ავტორიტეტული კვლევა მოუთითებს, რომ რეგიონებში გაჭირვებულ ადამიანებს ფინანსური ხელმისაწვდომობა ჯანდაცვაზე გაუუარესდათ.

ამ ტენდენციამ ჯანდაცვის სამინისტროს ბიუჯეტს კიდევ ერთი მიმართულებით შეუტია. 5 თვეში ასევე თითქმის სრულად გაიხარჯა პროგრამის “სასწრაფო გადაუდებელი დახმარება და სამედიცინო ტრანსპორტირება” 6 თვის ფინანსები. მიზეზი იგივე: რაიონებში გადაუდებელი სამედიცინო მომსახურების მოშლა იწვევს რეგიონულ კლინიკებსა და თბილისში პაციენტთა გადაყვანის შემთხვევების ზრდას.

ზემოაღნიშნული ფაქტორები მხოლოდ ნაწილია იმ მიზეზებისა, რომელთა გამოც სახელმწიფოს წილი ჯანდაცვის მთლიან დანახარჯებში პრაქტიკულად არ იცვლება იმის მიუხედავად, რომ საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა და სხვა, მასთან დაკავშირებული პროგრამები მეტ და მეტ ფინანსურ რესურსებს ითხოვს. მედიკამენტებზე და სამედიცინო მოსახურებაზე ფასების ინფლაციის პირობებში ხარჯი ისევ და ისევ მოქალაქის ჯიბეს აწვება.

მთავრობის პოლიტიკამ გამოიწვია ლარის იმაზე მეტად დევალვაცია, ვიდრე მხოლოდ საგარეო ფაქტორების შემთხვევაში მოხდებოდა. ამან ახალი ბიძგი მისცა ზოგადად ინფლაცია, რაც უკვე მანამდე იყო საგრძნობი ჯანდაცვის სექტორში. ეს ნიშნავს, რომ დღეს პაციენტი ჯიბიდან უფრო მეტს ამატებს მთავრობის თანადაფინანსებას, ვიდრე ამატებდა გუშინ.

მთავრობამ კი არათუ გაუზარდა კლინიკებს დაფინანსება, არამედ კრიტიკულ მედიცინაზე, პირიქით, შეუმცირა. ისევ და ისევ იმის გამო, რომ საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამას ფული აღარ ჰყოფნის. ამან კი კიდევ უფრო გააღრმავა ის პრობლემა, რაზედაც ზემოთ ვსაუბრობდი: სულ უფრო იკარგება გადაუდებელი მედიცინის პოტენციალი რაიონულ საავადმყოფოებში.

დავით სერგეენკომ “გამოსავალი” რაიონული საავადმყოფოების ნაციონალიზაციაში იპოვა. მას ჰგონია, რომ ამ საავადმყოფოებში შექმნილი მდგომარეობა “ხარბი კერძო ინვესტორების” ბრალია და მდგომარეობას მის მიერ დანიშნული მთავარი ექიმი გამოასწორებს. არადა საქმე პირიქითაა: ეს საავადმყოფოები, რომელიც აშენდა, გარემონტდა და მომგებიანიც იყო, წამგებიანი საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამის ამოქმედების შემდეგ გახდა.

შესაბამისად, სახელმწიფო თავის თავზე უფრო მეტ და მეტ ტვირთს იღებს, ოღონდ იმ პირობებში, რომ მას ფულის რესურსი სულ უფრო უმცირდება. ამას პირდაპირ მივყავართ კარგად ნაცნობ 90-იან წლებთან, როცა მიზნები დიადი და ნათელია, საჭირო რესურსები კი პრაქტიკულად ნადგურდება და ნიავდება.

რადგან საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამა ივანიშვილის ხელისუფლების პრესტიჟის საქმეა, ყველა რესურსი, რაც კი მთავრობამ შეიძლება გამონახოს, მას მოხმარდება. ამ დროს მხედველობიდან არ უნდა გამოგვრჩეს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სხვა მნიშვნელოვანი პროგრამები, რომლებში არათუ თანხების კლება, არამედ სტაგნაციაც კი კონკრეტულ დარგებს მძიმე შედეგებით ემუქრება.

ღარიბი ქვეყნის მთავრობა, რომელსაც ეკონომიკა ისედაც უფსკრულისკენ მიჰყავს, ყველა ხარჯს ვერ გასწვდება. ამიტომ ღარიბი ქვეყნის მთავრობა უნდა ცდილობდეს, ფული ყველაზე გაჭირვებულებზე დახარჯოს. დღეს დავით სერგეენკო ფულს მდიდარზეც და ღარიბზეც თანაბრად ხარჯავს და საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამას ამით ძალიან არახარჯთეფექტურს ხდის.

მთავრობამ ერთი ხელით თუ 10 ლარს გვაძლევს სხვადასხვა პროგრამებით (მაგალითად, უფასო-ხვნა თესვა), მეორე ხელით 20 ლარს გვართმევ, რადგან სწორედ ამ არახარჯთეფექტურმა პროგრამებმა მიიყვანა ქვეყანა საბიუჯეტო დეფიციტის ზრდასთან და ეკონომიკური გარემოს გაუარესებასთან.

მთავრობამ უნდა შეწყვიტოს დეფიციტური ხარჯვა, ლარი დასტაბილურდეს, ინვესტიცია შემოვიდეს და სამუშაო ადგილები შეიქმნას. მთავრობამ კი არ უნდა გადაწყვიტოს, მოქალაქე როგორ მოიქცეს (მათ შორის, როცა მკურნალობა სჭირდება), არამედ ისეთი გარემო შექმნას, როდესაც მოქალაქეს შემოსავალი უჩნდება და თავის ბედს, თავის ცხოვრებას ის თავად განსაზღვრავს.

————-

ამავე თემაზე იხილეთ:

დავით სერგეენკო: ღარიბს ვართმევ, მდიდარს ვაძლევ… – ჟურნალი “ფორბსი”, 2015 წლის 9 თებერვალი http://forbes.ge/news/529/
სერგეენკოს ახალი რეფორმა მარტოხელა პენსიონერებს “საარსებო შემწეობის” გარეშე დატოვებს – ჟურნალი “ლიბერალი”, 2015 წლის 6 იანვარი http://www.liberali.ge/ge/liberali/articles/122608/
საყოველთაო დაზღვევის უტოპია – ჟურნალი “ტაბულა”, 2013 წლის 18 სექტემბერი http://www.tabula.ge/ge/story/74722-sakoveltao-dazghvevis-utopia
ობამაქეარი – ცურვა დინების საწინააღმდეგოდ – ჟურნალი “ტაბულა”, 2014 წლის 19 მარტი http://www.tabula.ge/ge/story/81214-obamaqeari-curva-dinebis-satsinaaghmdegod
დაუზღვეველი ქართული ჯანდაცვა (წერილი 3 ნაწილად) – გაზეთის “24 საათი” ყოველკვირეული დამატება Weekend, 2013 წლის 24 თებერვალი, 8 მარტი, 31 მარტი http://www.24saati.ge/weekend/story/35777-dauzghveveli-qartuli-jandatsva / http://guriismoambe.com/index.php?m=68&news_id=5344 / http://www.24saati.ge/weekend/story/36683-dauzghveveli-qartuli-jandatsva
დაზღვეული ქართული ჯანდაცვა – გაზეთის “24 საათი” ყოველკვირეული დამატება Weekend, 2013 წლის 18 იანვარი http://www.24saati.ge/weekend/story/34913-dazghveuli-qartuli-jandatsva

2 thoughts on “რა ელის საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამას

  1. ზუსტადაც რომ🙂 კარგი იქნებოდა ცოტა მოდელირებაც რომ დაგემატებინათ, ნუ დაზოგავთ საზოგადოებას, იცოდეს რა რეალობის წინაშე აღმოჩნდება ერთ წელში. 90-იანი წლების ეპითეტი, როგორც მივხვდი ჩვენი მოქალაქეებისთვის რომანტიკაა. უფრო მწვავედ უნდა დაინახონ, რომ მაგალითად, მალხენ გაზს ბალონით, (სანარკოზე საშუალება 90-იანებში) საკუთარი ხელით მიატანინებენ საავადმყოფოში ოპერაციის წინ. ოპერაციაზე ღმოაჩენენ, რომ ბალონში ნახევარია მხოლოდ და ავადმყოფი მაგიდაზე იღვიძებს (საკუთარი ისტორია, 90-იანი წლებიდან)

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / შეცვლა )

Connecting to %s